وبلاگ خبری آنایوردوم "جنگ تپه،آواجيق"

   شهرستان ماكو يكي از شهرهاي مرزي استان آذربايجان غربي در شمال غرب كشور است. اين شهر به خودي خود و بدون در نظر گرفتن جاذبه هاي گردشگري اعم از ابنيه تاريخي و باستاني نيز داراي كشش جهت جذب گردشگر مي باشد چه با داشتن طبيعت بكر و زيبا و جلوه هاي خدادادي مانند نحوه شكل گيري شهر مابين دو كوه(سبدداغي و كوه قيه) و عبور رودخانه زنگمار و وجود صخره هاي غيرقابل صعود و... مي تواند در جذب توريست موفق عمل كند.

آثار تاريخي موجود در محوطه زير داش قيه ماكو

  درباره قدمت ماكو و تاريخ اين شهر صحبت بسيار است ولي با وجود آثار تاريخي و باستاني در آن هيچ شكي نيست. ماكو در قديم با نامهاي آرتاز ، شاوارشان ، قلعه قبان معروف بوده. سكنه اوليه شهرستان ماكو اورارتوها بودند. شهر بزرگ آنان به نام روسا در نزديكي قريه بسطام بنا گرديده بود. پس از آنكه ارامنه به حكومت اورارتوها خاتمه دادند بر متصرفات آنها مسلط شدند. طبيعي است كه منطقه ماكو نيز ضميمه حكومت ارمنستان گرديد آثار كليساهاي قديمي مخصوصاً كليساي طاطاوس و خرابه شهرهايي به نام آرتازيا ، آرتز و آرشاكاوان ( يا خاور زمين به قول اكراد طايفه ساكان ) در ناحيه دامبات و آرماوير Armavir كنار رود ارس تسلط و نفوذ ارامنه را در اين منطقه روشن مي سازد. در سال ( 694 هـ . ش ) اسقف زاكاريا و پطرس برادرش حكومت سياسي و مذهبي آرتاز را به دست آوردند. با صرف هزينه بسيار قلعه ماكو را كه محل اقامت آنان بود استحكام بخشيدند و راههاي كاروان و پل هايي در مسير راه ساختند و آنرا بصورت راهي تجاري و سوق الجيشي در آورده كه موقعيت ماكو و استحكامات تدافعي آن باعث تعجب بينندگان آن مي شد.شاهزادگان ارمني آرتاز بيش از يكصد سال با اتكا به استحكامات قلعه ماكو و مهارت در دفاع ، كليه حملات مهاجمين به اين منطقه را يكي پس از ديگري دفع كردندو حتي تيمور لنگ نيز نتوانست آنجا را تصرف كند.اسقف زاكاريا نه تنها راههاي اطراف ماكو را مرمت كرد بلكه چهار پل با طاقهاي قوسي روي رودخانه ماكو (زنگمار ) ساخت .بعد از تيمور ، قره قويونلوها بر آذربايجان مسلط شدند. قرايوسف در سال 785 هـ . ش ماكو را فتح كرد . هميشه در بين امراي قره قويونلوها منازعه بود تا اينكه شاه اسماعيل صفوي در چند جنگ الوند ميرزا و سلطان مراد ميرزا بازماندگان سلسله آق قويونلو را مغلوب و سلسله مزبور را منقرض و سلسله مقتدر صفوي را تأسيس كرد .

رودخانه زنگمار

گردنه قیرمیزیلیق(ماکو-آواجیق)

طبیعت ماکو

  ماكو به سه بخش مركزي، شوط و پل دشت و دهستان هاي آن هم به سه قسمت مركزي(قلعه دره سي، چايباسار شمالي و جنوبي) شوط(يولاگلدي، قره قويون شمالي و جنوبي) و پل دشت(گچلرات غربي و شرقي، زنگبار و چايباسار شرقي) تقسيم مي شود.

  شهر ماكو داراي آثار باستاني و تاريخي زيادي است كه به معرفي مشهورترين آنها خواهم پرداخت:

>>>دخمه اورارتویی شیرین و فرهاد<<<

  گوردخمه‌ بام فرهاد، در هفت کیلومتری ماکو در دل کوهی به نام «سنگر» در نزدیکی کوه‌های آرارات قرار دارد. پس از گذر از ۳۰ پله‌ی سنگی، ورودی بام فرهاد برای گردشگران نمایان می‌شود. این گوردخمه دارای سه اتاق با سنگ‌تراشی استادانه و زاویه‌بندی مناسب است که جز تاقچه‌ای کوچک با قوسی هلالی در یکی از اتاق‌ها، تزئینات دیگری در آن به چشم نمی‌خورد.

<<<پل پنج چشمه(بشگز)>>>

  پل ۴۳ متری پنج‌چشمه، از سنگ‌های تراشیده‌ی سیاه و سپیدی که زیبایی ویژه‌ای به پل داده، ساخته شده است. دیرینگی پل پنج چشمه که بر روی رودخانه‌ی پرآب زنگمار در شرق ماکو قرار دارد، به دوران صفویه بازمی‌گردد. این پل، پیش‌تر دارای پنج چشمه بوده است که در زمان قاجار با ادغام دو چشمه، اکنون چهار چشمه بیشتر ندارد. گفتنی است یکی از دهانه‌های پل، بزرگ‌تر از  سه چشمه‌ی دیگر و شکل آن نیز متفاوت از دهانه‌های دیگر است و شیب‌ تندتری دارد.

>>>گرمابه ماکو<<<

  گرمابه‌ی صفوی ماکو که در سال ۱۳۸۰ خورشیدی در کاوش‌های باستان‌شناسی سر از خاک به در آورد، دارای رختکن، گرم‌خانه، سربینه و … است. رختکن علاوه بر حوض، دارای سکوهای مرمری با کفش‌کن‌های کوچک جناقی در زیر است. سربینه دارای دو ورودی مارپیچ، چهار ستون سنگی، کف سنگی، پاشور و … است. درون گرمابه نیز قرینه است و حوضی در کف آن ساخته شده است که آب سرد حمام را تأمین می‌کرد. آب‌گرم نیز از حوضچه‌های مرمرین تأمین می‌شد. کف گرمابه نیز آب‌روهایی داشت که پساب را به بیرون از حمام منتقل می‌کرد.

گفتنی است این گرمابه در بافت تاریخی ماکو و در دامنه‌ی کوه قلعه‌قبان جای گرفته است.

<<<عمارت کلاه فرنگی>>>

  ساختمان کلاه‌فرنگی ماکو که پیشینه‌ی آن به دوران قاجار می‌رسد، در دو طبقه ساخته شده است. نمای بیرونی این بنا، هشت ضلعی و نقشه‌ی آن از داخل به شکل صلیب است. دور تا دور این عمارت را که تلفیقی از معماری ایرانی و فرنگی است، بالکنی با ۲۰ ستون چوبی، تزئینات گچ‌بری ماهرانه، نقش‌های گل و بوته، آینه‌کاری، نقاشی‌های رنگ و روغن و پنجره‌های ارسی با نقوش گوناگون و شیشه‌های رنگی فراگرفته است.

گفتنی است در کنار این ساختمان، عمارت شیر و خورشید با گچ‌بری‌هایی زیبا قرار دارد.

>>>کلیسای زور زور<<<

 بر فراز رودخانه‌ی زنگمار، کلیسای زور زور خودنمایی می‌کند. کلیسایی که در سده‌ی چهاردهم میلادی ساخته شده است، اما به دنبال ساخت سد بارون برای اینکه این سازه‌ی زیبا به زیر آب نرود به جایی مرتفع‌تر جابه‌جا شد. زور زور در سال ۲۰۰۸ به عنوان میراث جهانی در یونسکو ثبت شد.

 <<< کاخ موزه با غچه جوق-کاخ سردار ماکو>>>

   باغچة جوق ماكو در فاصلة 6 کيلومتري ماکو و حدود 2 کيلومتري از سمت غرب جاده اصلي بازرگان و در روستايي به نام باغچه جوق در استان آذربايجان غربی واقع شده است. كاخ تاريخي وبا شكوه باغچه جوق ماكو در باغي به وسعت حدود 11 هكتار در اواخر دوره قاجار به دستور اقبال السلطنه ماكويي، يكي از ســرداران مظفـــرالدين شاه و از حكام مقتدر آن دوره ( 1324-1313 هجري قمري) با 2500 متر مربع زير بنا در باغي زيبا كه داراي انواع درختان ميوه و گلها (بوته‎هاي بزرگ رز و ...) و درختان زينتي ( اقاقيا، تبريزي و...) و چشمه‌اي زلال مي‎باشد، ساخته شد و تأثير شگرفي از سبك معماري روسیه آن زمان پذيرفته است.

 قبلاً در همين وبلاگ در تاريخ ۲۹ مرداد ۱۳۸۸ مطلبي در مورد اين شاهكار معماري با ذكر جزييات نوشته ام. 

>>>ساختمان بيمارستان قديمي ارتش<<<

 اين بيمارستان قديمي كه در بالاي يك تپه قرار گرفته است فقط ديوارهاي آن پابرجا مي‌باشد. اين بيمارستان در جنگ دوم جهاني به عنوان بيمارستان ارتش استفاده مي‌شده است ولي امروزه به صورت مخروبه باقيمانده است.

<<<پل قلعه جوق>>>

  اين پل در روستاي قلعه جوق قرار گرفته است. بناي اصلي پل نسبتاً از بين رفته است ولي قسمتهايي از آن هنوز باقيمانده است. با مرمت آن مي‌شود دوباره اين پل باستاني را احياء كرد. ضمناً در نزديكي پل (در پايين) تفرجگاه وجود دارد كه با احياء اين پل مي‌توان به جاذبه اين قسمت افزود. اين پل كه بر اثر حوادث طبيعي از بين رفته است پايين‌تر از آن پل جديدي احداث شده است.

>>>پل قديمي كشمش تپه<<<

  پل قديمي كشش تپه از پل‌هاي قديمي شهرستان مي‌باشد كه توسط ميراث فرهنگي مرمت كلي شده است و كنار جاده ماكو به بازرگان كنار جاده ديده مي‌شود.

رودخانه ارس

تاج سد ارس

  البته لازم به ذکر است که ماکو دارای طبیعتی زیبا و بی نظیر در هر فصل می باشد و نقاط دیدنی بسیاری دارد مانند تالابهای قره بولاغ و یاریم قیه و بورالان که از ییلاقات ایلات ماکوست و رودخانه های قره سو  و ساری سو که طبیعت بکر و زیبایی دارد و در فرصتهای دیگر به آن خواهم پرداخت.

<<<<--<<<-<<-<-->>->>>-->>>>